ساجدِ سیّاس

استاد امین بهرامی شریعت شوشتری؛ نگارش درباره دوران امام سجاد (علیه السلام)، نیاز به قلمی دارد که بتواند میانِ «سیاهیِ مطلقِ استبداد اموی» و «نورِ بی‌کرانِ معنویتِ ایشان» پل بزند. این دوران، دورانِ «خاموشیِ پرهیاهو» است؛ دورانی که در آن، شمشیرها از کار افتاده بودند، اما کلمات و دعاها، تاریخ را بازنویسی می‌کردند.به مناسبت شهادت یادگارکربلا،بانی مجالس اشک برعطشان کربلا وبرپاکننده محافل ارتقا عقیدتی،فرهنگی،عاطفی و حماسی زیر بیرق سیدالشهدا حضرت اباعبدالله الحسین(علیه السلام)،فرزند ساجد و عابد حماسه آفرینش حضرت زین العابدین(علیه السلام)به گوشه ای  از مجاهدتهای چهارمین پیشوای شیعه میپردازیم تا زمینه نامساعدی که عدّه ای از بیماری آن حضرت در ماجرای عاشورای سال ۶۱هجری قمری دارند تصحیح گردد و ۳۵ سال امامت آن مجاهد ساجد را فدای بیماری مصلحتی که درکربلا داشتند نگردد.
دورانِ زندگی امام زین‌العابدین (علیه السلام)، یکی از دشوارترین و در عین حال، استراتژیک‌ترین ادوار تاریخ اسلام است. این دوره، نه تنها با واقعه‌یِ تلخ کربلا آغاز شد، بلکه با سایه‌یِ سنگینِ حکومتِ اموی، که در پیِ محو کردنِ میراثِ نبوت بود، محاصره شده بود. در حالی که تبارِ حق، در لایه‌یِ خاک و خونِ عاشورا در حالِ نفس کشیدن بود، امام سجاد (علیه السلام) با اتخاذِ رویکردی متفاوت، جهادِ خود را از میدانِ خون، به میدانِ کلمات، دعا و اصلاحِ اجتماعی منتقل کردند.

نگاهی به دوران آن امام مدّبر و مجاهدتهای آن حضرت:

۱. رفتار سیاسی:

عصرِ استبداد و انحرافِ هویت
دورانِ امام سجاد (علیه السلام)، عصرِ «تک‌حاکمیتیِ زور» بود. بنی‌امیه با استفاده از ابزارهای تبلیغاتی و نظامی، سعی داشتند حقیقت را در میانِ توده‌های مردم گم کنند.

-محاصره‌یِ فکری:

حکومت اموی با کنترلِ مسیرهای ارتباطی و تغییرِ روایت‌های تاریخی، می‌خواست چهره‌یِ اهل‌بیت (ع) را از میانِ مردم به عنوان «شورشی» یا «خوار» حذف کند.

سیاستِ ترس:

در این دوران، هرگونه تجمع یا سخنِ حق، با خشونتِ بی‌رحمانه‌یِ حاکمیت پاسخ داده می‌شد. این بود که امام سجاد (علیه السلام) را به سوی یک «جهادِ صامت» و «مقاومتِ غیرمستقیم» سوق داد.

۲. جهادِ کلامی و معنوی:

صحیفه سجادیه؛ سلاحِ دعا
وقتی میدانِ شمشیر به دلیلِ فشارِ سیاسی بسته شد، امام (علیه السلام) میدانِ «روح» را گشودند. صحیفه سجادیه، تنها یک مجموعه‌یِ دعا نیست؛ بلکه یک «مانیفستِ سیاسی-اعتقادی» است.

دعا به مثابهِ اعتراض:

حضرت سیدالساجدین(علیه السلام) در دعاهای خود، با استفاده از استعاره‌ها و مفاهیمِ توحیدی، استبداد را نفی و عدالت را ستایش می‌کردند. ایشان با دعا، آگاهیِ اخلاقیِ جامعه را حفظ می‌کردند.

بازسازیِ روانِ امت:

پس از فاجعه‌یِ کربلا، جامعه‌یِ اسلامی در وضعیتِ «شوکِ روانی» و «ناامیدی» قرار داشت. امام زین العابدین(علیه السلام) با کلامِ پر از معنویت خود، روحِ شکسته‌یِ امت را التیام بخشیدند و پیوندِ میانِ انسان و خالق را دوباره برقرار کردند.

۳. اصلاحات اجتماعی:

بازسازیِ اخلاق در سایه‌یِ ایثار
امام سجاد (علیه السلام) تنها به مناسکِ عبادی بسنده نکردند، بلکه بر پیش‌قدم شدن در امورِ اجتماعی و خیرخواهیِ پنهانی تأکید داشتند.

-سیاستِ صدقه‌یِ پنهانی:

ایشان با تقسیمِ روزی‌هایِ خود میانِ فقرا و مستمندان، شب‌ها در تاریکیِ شب، بارِ سنگینِ مسئولیتِ اجتماعی را بر دوش می‌کشیدند. این عمل، نه تنها به رفعِ نیازِ مادی، بلکه به حفظِ کرامتِ انسانیِ طبقاتِ فرودست منجر می‌شد.

تربیتِ نسلِ جدید:

با حفظِ مکتبِ اخلاقی، امام زین العابدین (علیه السلام) زمینه‌ هایِ لازم را برای ظهورِ نسلِ بعدی (امام باقر و امام صادق (علیهماالسلام) فراهم آوردند تا در دورانی که سیاستِ اموی به اوجِ خود رسیده بود، نسلِ با بصیرت، آماده‌یِ تغییرِ جهان باشد.

۴. میراثِ صلح و مقاومت:

از کربلا تا ثباتِ حق
دورانِ امام سجاد (علیه السلام)، دورانِ «حفظِ میراث» بود. اگر ایشان با آن رویکردِ هوشمندانه، میراثِ پیامبر اعظم(صلوات الله علیه وآله) و شیعه را حفظ نمی‌کردند، احتمالاً حقیقت در میانِ گرد و غبارِ حکومت‌هایِ ظالم گم می‌شد. ایشان ثابت کردند که «حق» برای بقا، همیشه به شمشیر نیاز ندارد؛ گاهی «صبرِ آگاهانه» و «دعا» قدرتمندتر از هر تیغه‌ای است.

انقلاب اسلامی ايران و احیاء معنويت و ارزشها:

باید پذیرفت نظام مقدس جمهوری اسلامی پدیده ای نوظهور به رهبری مرجع عالیقدر شیعه حضرت امام خمینی(قدس سره الشریف)،بزرگترین تهدید عصرگذشته و دوران حاضر برای حکومتهای استکباری و استبدادی دنیا بوده و است.آن قائد آگاه و زعیم رشید جهان اسلام(ره)،به بهره گیری از آیات،روایات و سیره خاندان عترت(علیهم السلام)آرزوی پیشوایان معصوم را نهادینه کرد و با تشکیل نظام مبتنی بر ولایت مطلقه فقیه زمینه ظهورحضرت بقیة الله الأعظم(عجل الله تعالى فرجه الشريف)را فراهم نمود.نظامى كه علاوه بر تأمين امورات دنیوی و اجتماعی مردم،به معنویّت و ارزشها و گفتمان مقاومت اهمیّت میدهد.انقلاب اسلامی که در عصرعاشورای سال ۱۳۴۲شمسی با سخنرانی کوبنده خمینی کبیر(ره)آغازشد و پس از ۱۵ سال مقاومت امّت و شهادت بهترین انسانها از کسوتهای مختلف به پیروزی رسید و سرآغاز معنویّت در جهان شد و به همگان ثابت شد بالاترین واثرگذار ترین قدرت در عالم خداوند است و از مؤلفه هاى قدرتمند شدن اتصال و اتکای به ذات اقدس ربوبی و معنویّت است و ریاضیات و معادلات حاکمیّت پس از اعتقاد به خداست.همین نوع نگرش باعث شد تعریف درستی از اسلام معنویّت و مبارزه به مردم عالم ارائه شد و مستضعفین از برکت انقلاب اسلامی تولدی دوباره پیداکردند و پس از آشنایی با مکتب اهل بیت(علیهم السلام)و مناسک عبادی دین،فرهنگ مقاومت دربرابر طاغوت و شمرهای زمانه را آموختند و سربازان امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف)با تربیت درمکتب خمینی عظیم (ره) رفته رفته به جبهه متحّدی در ایران،لبنان،فلسطین،یمن،عراق وحتی در دیگر کشور ملت های غیر مسلمان علیه استکبار جهانی تبدیل شده اند.مردان و زنان آزاده ای که از با دعا مأنوس هستند و قلب خود را صيقل داده و به منبع قدرت که خدای متعال است متصل می شوند و ابرقدرتهای ظاهری دنیا را درهم میشکنند.حضرت امام خمینی(ره)با تأسى به پیشوای ساجد شیعه امام زین العابدین(علیه السلام)هم خود مشحون از معنویت بود و هم دیگر مبارزین و آزادگان استکبار ستیز عالم را به ارتباط با خدا و معنویّت ترغیب میکرد،زیرا ارتباط با عالم غیب و پروردگار عالم موتور حرکت مبارزه علیه استبار جهانی بوده و است.پس از ارتحال پیر روشن ضمیر انقلاب اسلامی(ره)،قائد عظیم الشأن شهيد امّت حضرت امام خامنه ای(قدس الله نفسه الزکیه)با همان رویکرد امام راحل(ره)،جبهه مقاومت رابه انس با قرآن،دعا و صحیفه سجادیه دعوت میکرد و امام شهیدمان خود در اوج ایمان به خدا ووعده های الهی و مشحون از معنویت بود.در سایه انس معنوی است که مستضعفین عالم بازسازی اخلاقی می شوند و با اتحادی بی نظیر با قلب ها و اتحاد کلمه به اتحاد مقدّس میرسند و علیه یک دشمن مشخص قیام میکنند.لذا در هشت سال دفاع مقدس،جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان آنچه که در مرحله اول دشمنان اسلام و اهل بیت(علیهم السلام)و نظام مقدس جمهوری اسلامی را در هم شکست بود ایمان به خدا،انس با دعا و معنویّت و وحدت کلمه بود و در میدان بودن ملّت ایران و برگزاری جلسات ختم سوره فتح،دعای هفتم صحیفه سجادیه و توسل به امام عصر(ارواحناله الفدا)در کنار مجاهدتهای نیروهای مسلّح مقتدر کشور به رهبری فقیه حکیم و دور اندیش حضرت آیت الله امام سیدمجتبی حسینی خامنه ای(دامت برکاته)دشمنان را به ستوه درآورده و درمقابل با اصحاب شیطان به پیروزی رسیدند. مردم ما ثابت کردند میدان و معنویّت اخوان توأمان هستند که از یکدیگر جدانمیشوند.این معنویّت و اتحاد است که باعث شد تهدیدات مکرر استکبار در ملّت شریف ما اثر نکند و بلعکس دشمنان ایران اسلامی از این استقامت ترسان شده و قدرت ظاهری و طاغوتی که بیش از۷۰ سال تهدید نشد بود توسط ملت حماسه ساز ایران تحقیر شود و در عالم بی آبرو شود.این عزت و شوکت نظام اسلامی و ملت ایران مرهون تأسى به سیره امام

سجاد(علیه السلام)است و مادامی که ایران اسلامی دارای دشمنان شیطانی است باید با معنویت و حماسه و مقاومت بر لشکر ناپاکان فائق آید.

نتیجه‌گیری پایانی

دورانِ امام سجاد (علیه السلام)، گذاری بود از «فاجعه» به «ایمان». ایشان با تبدیلِ «گریه‌یِ کربلا» به «آگاهیِ معنوی»، و با تبدیلِ «سکوتِ اجبار» به «جهادِ کلام»، مسیرِ نجاتِ امت را هموار کردند. میراثِ ایشان، ترکیبی است از صبرِ مقتدرانه، معرفتِ عمیق و خدمتی بی‌چون و چرا به بندگانِ خدا.پس با شرایطی که در دوران یادگار کربلا امام سجاد(علیه السلام)وجود داشت و با توجه به مجاهدتهایی که به گوشه ای از آنان اشاره شد، نباید آن حضرت را با قید بیماری به دیگران معرفی کرد،بلکه ایشان ساجدی سیاستمدار و دشمن شناس و مجاهد بودندکه با جهاد معنوی و کلامی روان امت گوشه گیر و منزوی را با قدرت الهی آشنا کرده و به جامعه آن روز قدرت و جرأت توحيدى بخشيد و پیوند بین خالق ومخلوق را برقرار ساخت.در انقلاب اسلامی آنچه که موجب پیروزی ملت ایران بر دشمنانش شد، تأسى به توحید و معنویت و عمل به سیره معصومین در کنار اعتقاد به برنامه ریزی و معادلات جنگ است.

امین بهرامی (شریعت شوشتری)